Η λοίμωξη του ουροποιητικού χωρίζεται σε 2 κατηγορίες, τη λοίμωξη του κατώτερου ουροποιητικού (ουρήθρα και ουροδόχος κύστη) ή αλλιώς κυστίτιδα, και τη λοίμωξη του ανώτερου ουροποιητικού (νεφρός) ή αλλιώς πυελονεφρίτιδα.
Περίπου 2% των αγοριών και 7-8% των κοριτσιών θα παρουσιάσουν τουλάχιστον μια ουρολοίμωξη τα πρώτα 8 χρόνια ζωής τους.
Στην κυστίτιδα τα συμπτώματα περιορίζονται στο κατώτερο ουροποιητικό και περιλαμβάνουν πόνο και τσούξιμο κατά την ούρηση, συχνοουρία, κακοσμία ούρων και ακράτεια ούρων κατά τη διάρκεια τόσο της ημέρας αλλά και της νύχτας. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ασθενής μπορεί να κάνει και δέκατα, χωρίς να ανεβάζει πυρετό. Η κυστίτιδα παρατηρείται συχνότερα σε κορίτσια ηλικίας άνω των 3 ετών.
Αντίθετα, στην πυελονεφρίτιδα τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και συχνά γενικευμένα. Οι ασθενείς ανεβάζουν υψηλό πυρετό και είναι αρκετά καταβεβλημένοι. Τα παιδιά με πυελονεφρίτιδα μπορεί να παραπονεθούν για πόνο στην πλάτη και την κοιλιά, ενώ τα μικρότερα παιδιά μπορεί να παρουσίασουν ναυτία, εμετούς και ευερεθιστότητα.
Ξεχωριστή οντότητα αποτελεί η ασυμπτωματική βακτηριουρία (ο εντοπισμός μικροβίων στην καλλιέργεια ούρων χωρίς υπαρξη συνοδών συμπτωμάτων και χωρίς κάποια παθολογία στη γενική ούρων). Στην περίπτωση αυτή η αντιβιοτική θεραπεία δεν ενδείκνυται. Έχει βρεθεί πως το 1% κοριτσιών σχολικής ηλικίας εμφανίζει ασυμπτωματική βακτηριουρία.
Διάγνωση
Η διάγνωση τίθεται μέσω γενικής εξέτασης ούρων. Ο πιο “καθαρός” τρόπος λήψης των ούρων είναι με υπερηβική παρακέντηση. Λόγω της επεμβατικής φύσης του, ο τρόπος αυτός διενεργείται σε συγκεκριμένες μόνο περιπτώσεις. Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι λήψης είναι ο ουροσυλλέκτης (σακουλάκι) και η λήψη μετά από ελεύθερη ούρηση (clean catch). Σε περιπτώσεις πίεσης χρόνου (νεογέννητο ή βρέφος σε ασταθή κλινική κατάσταση) ή αποτυχίας λήψης με τον προηγούμενο τρόπο, η λήψη πραγματοποιείται με καθετηριασμό της ουροδόχου κύστης.
Η γενική ούρων είναι η εξέταση που θα μας δώσει τα πρώτα αποτελέσματα. Στην περίπτωση πυελονεφρίτιδας ή όταν υπάρχει γνωστό νεφρολογικό πρόβλημα κρίνονται απαραίτητα τόσο η διενέργεια καλλιέργειας ούρων όσο και υπέρηχος του ουροποιητικού συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται συμπληρωματικές αιματολογικές εξετάσεις.
Θεραπεία
Η θεραπεία, όπως και σε κάθε μικροβιακή λοίμωξη, γίνεται με αντιβίωση. Αρχικά δίνεται εμπειρική θεραπεία: στην περίπτωση της κυστίτιδας από του στόματος, ενώ στην περίπτωση της πυελονεφρίτιδας – ανάλογα με την ηλικία, την κλινική κατάσταση και την υπάρξη συνοδών παθήσεων – είτε από του στόματος, είτε ενδοφλέβια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η διενέργεια επιπλέον εξετάσεων μετά το πέρας της λοίμωξης, όπως κυστεοουρηθρογραφία ή σπινθηρογράφημα είναι απαραίτητη.
Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη, για τρεις μήνες έως και 2 χρόνια, ανάλογα με την υποκείμενη πάθηση.
Facts
- Ύστερα από επιτυχή θεραπεία μιας ουρολοίμωξης στα πλαίσια ελέγχου αρκεί μια γενική ούρων.
- Το 40% των κυστίτιδων μπορεί να ιαθεί αποκλειστικά με συντηρητικές μεθόδους, χωρίς δηλαδή ο ασθενής να χρειαστεί να πάρει αντιβίωση.
- Στην περίπτωση πυελονεφρίτιδας ή επαναλαμβανόμενης κυστίτιδας ή διενέργεια υπερήχου ουροποιητικού συστήματος κρίνεται απαραίτητη.
- Δεν πρέπει κάθε ασθενής με πυελονεφρίτιδα να κάνει κυστεοουρηθρογραφία. Υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις και κριτήρια για την διενέργεια κυστεοουρηθρογραφίας ύστερα από μια πυελονεφρίτιδα.
Παιδονεφρολόγος Ελευθερία Κωσταντίνη 